fbpx
Dodano – 3 tygodnie temu

Najczęstsze kontuzje sportowe

Kategoria:
Modify Supplements - kontuzje w treningu

Charakterystyka kontuzji sportowych – sprawdź najczęstsze modele urazów!

Sport to jedna z bardziej wartościowych form spędzania wolnego czasu. Niestety niesie on za sobą pewne ryzyko, zwłaszcza w przypadku osób z niewielkim stażem treningowym. Kontuzje są wpisane w aktywny tryb życia i dlatego warto profilaktycznie „poznać swojego wroga”. Eksperci z Modify® postanowili nie ograniczać się i wzięli pod lupę najpopularniejsze dyscypliny sportowe, a także towarzyszące im rodzaje kontuzji. Sprawdź, jakie są przyczyny urazów sportowych, a także czym charakteryzuje się ich konkretny typ.

Co nazywamy kontuzją i po czym ją rozpoznać?

Definicja kontuzji określa ją jako zamknięty uraz wewnętrznych struktur tkankowych, który powstaje na drodze mechanicznego uszkodzenia. W większości przypadków mówi się o procesie zgniecenia komórek, skutkującego zerwaniem włókien w substancji międzykomórkowej, a nawet i naruszeniem (bądź całkowitym zniszczeniem) struktur nerwowych i naczyniowych. Tkanki objęte kontuzją charakteryzuje upośledzenie funkcjonalności. Symptomy występujące przy danym modelu kontuzji uzależnione są m.in. od wielkości i intensywności uszkodzenia, a także rodzaju oraz funkcji tkanek objętych patologicznym urazem.

Umownie przyjmuje się, że kontuzje mechaniczne można podzielić na dwie zasadnicze grupy. Pierwszą z nich określa się mianem małych (zwykle niewidocznych), które zalicza się do grona niewielkich mikrouszkodzeń powstających na drodze przesadnej eksploatacji struktur narządu ruchu. Zwolennicy regularnych i intensywnych treningów (zwłaszcza o charakterze siłowo-wytrzymałościowym) niejednokrotnie doprowadzają do drobnych mikrourazów w trakcie wysiłku fizycznego, które w dłuższej perspektywie stanowią przyczynę późniejszych zmian zwyrodnieniowych. Drugą grupą są urazy duże, będące następstwem działania siły o dużej intensywności. W ich przypadku objawy oraz efekty są widoczne gołym okiem, a sama kontuzja może na dłuższy bądź krótszy czas utrudnić prawidłowe funkcjonowanie oraz wykluczyć z systematycznych treningów.

Czym jest naciągnięcie?

Nasze zestawienie rozpoczynamy od powszechnego problemu naciągnięcia. Jego powszechność jest podyktowana tym, że może występować nie tylko u sportowców, ale i pracowników fizycznych np. budowlańców. Przyczyną naciągnięcia jest zwykle nadmierne przeciążenie struktur narządu ruchu, które nie zostały odpowiednio wcześniej przygotowane do planowanego wysiłku. Brak odpowiedniej rozgrzewki i aktywacji mięśni oraz torebek stawowych w znaczący sposób zwiększa ryzyko niespodziewanego urazu. Niektóre przypadki naciągnięcia mogą stanowić następstwo nagłego i gwałtownego ruchu, prowadzącego do dynamicznego uszkodzenia. Warto nadmienić, że naciągnięcie jest kontuzją dotyczącą jednakowo mięśni, ścięgien oraz więzadeł.

Modify Supplements - kontuzje w treningu

Po czym można rozpoznać naciągnięcie? Kontuzja ta charakteryzuje się w głównej mierze silnymi dolegliwościami bólowymi w miejscu dotkniętym uszkodzeniem. Ból zazwyczaj jest opisywany jako mrowiący. Chorzy często skarżą się na ograniczenie zakresu ruchu. W sytuacji, gdy naciągnięcie dodatkowo obejmuje naczynia krwionośne, istnieje szansa na rozwój krwiaka – zewnętrznego i wewnętrznego.

Naderwanie i zerwanie – dwa odmienne modele urazu

Powyższe problemy są często postrzegane jako jedna kontuzja, co stanowi niezwykle błędny osąd i niejednokrotnie niewłaściwe podejście w procesie terapeutycznym. W przypadku naderwania dochodzi do częściowego przerwania ciągłości włókien, które współtworzą konkretny element aparatu ruchu. Mechanizm uszkodzenia jest uzależniony od rodzaju struktury np. naderwanie mięśnia następuje w punkcie przejścia brzuśca w ścięgno, a w przypadku ścięgna dotyczy elementów łączących go z kością. Najczęstszą przyczyną naderwania jest nadmierne napięcie struktur (czyt. brak odpowiedniego przygotowania przed wysiłkiem fizycznym), a w przypadku objawów zazwyczaj  wskazuje się: ból, podwyższoną temperaturę obszaru objętego kontuzją z współtowarzyszącym stanem zapalnym oraz ograniczenie zakresu ruchu.

Zerwanie następuje w momencie całkowitego przerwania ciągłości włókien, które wchodzą w skład konkretnej struktury. Posługując się przykładem mięśnia, zerwanie będzie też obejmować zaopatrujące go naczynia i nerwy. Takie uszkodzenie powoduje absolutną utratę wszelkich możliwości ruchowych, a także niezbędnej kontroli. Znakiem rozpoznawczym dla zerwania jest dość charakterystyczne „chrupnięcie” w momencie urazu. Po pewnym czasie następuje rozwój dolegliwości bólowych ze współtowarzyszącym uczuciem nadmiernego rozciągnięcia obolałego obszaru. Równie często może dojść do powstania obrzęku, krwotoku wewnętrznego, a nawet i patologicznego unieruchomienia. Co może być przyczyną zerwania? Oprócz niejednokrotnie wspomnianego już braku rozgrzewki wymienia się źle dobraną suplementację środkami anabolicznymi (prowadzącymi do nadmiernego rozwarstwienia się mięśnia) oraz urazy o pośrednim lub bezpośrednim charakterze.

Co to jest stłuczenie?

Stłuczenie jest urazem wpisującym się do grona małych kontuzji, a sam problem powoduje ból oraz widoczne siniaki, którym może towarzyszyć podwyższenie ciepłoty ciała w miejscu uszkodzenia, otarcie naskórka oraz funkcjonalne zaburzenia tkankowe. Samo stłuczenie ma zamknięty charakter, co oznacza, że uraz odnosi się do wewnętrznych struktur tworzących tkanki. Efektem jest zgniecenie komórek, całkowite przerwanie ciągłości włókien tworzących substancję międzykomórkową, a także wyraźne naruszenie stanu naczyń krwionośnych i nerwów.

Modify Supplements - kontuzje w treningu

Skręcenie i zwichnięcie – różnice

Podobnie jak w przypadku naderwania i zerwania, tak i skręcenie oraz zwichnięcie są często błędnie diagnozowane. To z kolei może skutkować nieprawidłowym podejściem terapeutycznym do poszkodowanego sportowca. Skręcenie jest problemem powstającym na drodze nadmiernego przekroczenia fizjologicznego zakresu ruchomości, co w efekcie powoduje patologiczną zmianę położenia powierzchni stawowych względem siebie. Następstwem skręcenia jest wyraźne uszkodzenie chrząstek i torebek stawowych, więzadeł, a nawet i przyczepów ścięgien. Symptomami obecnego skręcenia są m.in. narastający podczas ruchu ból, krwiak i obrzęk,  a także wymuszone ustawienie kątowe stawu objętego kontuzją. Przyczynami tego modelu uszkodzenia są zazwyczaj upadki lub nieodpowiednie postawienie stóp na niestabilnym podłożu, co jednoznacznie tłumaczy, że najbardziej narażonymi strukturami są stawy kolanowe i skokowe.

Z goła inaczej prezentuje się zwichnięcie, które wbrew pozorom bazuje na podobnym modelu patologii. W tym przypadku również następuje nadmierne przekroczenie fizjologicznego zakresu ruchu, co skutkuje nie tylko przemieszczeniem powierzchni stawowych oraz naruszeniem stanu struktur tworzących dany staw (tj. chrząstek, torebek i więzadeł). Charakterystycznym elementem zwichnięcia jest częściowy lub kompletny zanik styczności stawowej. Ten model patologii często określa się mianem „wybicia stawu”, a jego przyczynami są np. urazy, porażenia prowadzące do detonizacji (zwiotczenia) mięśni stabilizujących pracę stawu, stany zapalne, a także wrodzone zmiany w obrębie narządu ruchu będące następstwem zaburzeń rozwojowych. Objawami zwichnięcia są ból spoczynkowy, opuchlizna zniekształcająca obrysy stawu, krwiaki oraz siniaki.

Obie kontuzje niosą za sobą ryzyko poważnych powikłań. Skręcenie może doprowadzić do rozwoju niestabilności lub niewydolności więzadłowej. W przypadku zwichnięć są to najczęściej poważne uszkodzenia struktur naczyniowych, które w konsekwencji mogą powodować stany niedokrwienne.

Złamania – przyczyny, rodzaje i objawy

Nasze zestawienie byłoby niekompletne bez tego modelu kontuzji. Złamania uznawane są za najpoważniejsze i zarazem najbardziej obciążające uszkodzenia, które polegają na całkowitym przerwaniu ciągłości struktur kostnych. Istota procesu złamania jest niejednorodna, co tłumaczy szerokie spektrum czynników przyczyniających się do nich. Część z nich może mieć charakter samoistny i stanowi następstwo patologicznego osłabienia struktury kości (np. na drodze postępującej osteoporozy lub choroby Osgood Schlattera). Inne natomiast związane są z konkretnymi sytuacjami, czy procesami mechanicznymi (np. złamania awulsyjne, które są wyrazem oderwania się części kości poprzez działanie dużej siły przyczepionego mięśnia). Trudno też mówić o jednym, uniwersalnym podziale złamań gdyż kryteria ich klasyfikacji są niezwykle różnorodne. Do najczęściej spotykanych w fachowej literaturze zalicza się:

  • Otwarte i zamknięte
  • Proste i złożone (wielkość/stopień zaawansowania)
  • Skośne, poprzeczne, spiralne i wieloodłamowe (przebieg szczeliny złamania)

Złamania to także ten rodzaj kontuzji, w którym obraz kliniczny poszkodowanego jest w głównej mierze uzależniony od miejsca urazu. Niemniej jednak można pokusić się o stworzenie „listy typowych symptomów złamania”. W tym przypadku wymienia się:

  • Obrzęki i krwiaki (mogą nie występować przy niewielkich złamaniach) 
  • Bolesna i patologiczna ruchomość kości (o charakterze hipermobilności lub ograniczenia)
  • Słyszalne trzeszczenie odłamów kostnych (tzw. krepitacje, często nazywane chrupaniem)
  • Zaburzenie liniowości struktur (nieprawidłowe ułożenie elementów kostnych względem siebie)

Bibliografia:

  1. Brunkner P., Khan K., Kliniczna medycyna sportowa, Warszawa 2012, 8–24. 
  2. Haensel L., et al. Terminology and classification of muscle injuries in sport: The Munich consensus statement, „British Journal of Sports Medicine” 2015, 47(6), 342–350.
  3. Watson A. WS., Sports Injuries Related to Flexibility, Posture, Acceleration, Clinical Defects, and Previous Injury, in High-Level Players of Body Contact Sport, „International Journal of Sports Medicine” 2001, 22(3), 222–225.
  4. Mońka M., et al., Rodzaje i częstość występowania urazów sportowych w piłce siatkowej i piłce ręcznej mężczyzn, „Fizjoterapia” 2015, 23(2), 3–16.

Udostępnij ten post:

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Zobacz także